Menu
Kolej na dobrą kolej - Podpisz petycję

Prawa pasażera w pociągu PKP Intercity

Jako pierwsi  ujawniamy jak pasażer może dbać o komfort swojej podróży, przy okazji dbając o dobro publiczne. 

 

PKP Intercity większość swoich pociągów uruchamia w ramach tzw. użyteczności publicznej na zamówienie resortu transportu. Który za ich kursowanie płaci przewoźnikowi znaczną kwotę, ok. 500 mln złotych rocznie. Lista pociągów dotowanych przez państwo obejmuje praktycznie wszystkie pociągi TLK i IC (taryfa pospieszna) oraz pociągi międzynarodowe. Wymogi umowy wieloletniej pomiędzy PKP Intercity a przewoźnikiem nie dotyczą pociągów kwalifikowanych oraz innych komercyjnych jak np. Warszawa - Łódź. Jednak w większości pociągi te są prowadzone lepszym taborem (np. ED250 „pendolino”, czy wagony z 6 miejscami w przedziale), więc standard dla pasażera jest zwykle dużo lepszy niż w typowych „pośpiechach”. 

Fot. 1: Screen strony MIiB, opisujący różnice między pociągami dotowanymi i komercyjnymi

screen komercyjne publiczne 

Jak informuje resort infrastruktury – organizator przewozów dalekobieżnych w Polsce:

„W przypadku przewozów dotowanych organizator określa m.in. warunki dotyczące liczby połączeń, godzin kursowania, wysokości opłat za przejazd. Określa też wymaganą jakość usług (komfortu, punktualności, wyposażenia itp.), a w przypadku niedotrzymania oczekiwanych parametrów wykonawca obciążany jest karami umownymi.”

Rocznie PKP Intercity w ramach użyteczności publicznej uruchamia ok. 30 mln pociągokilometrów kursowania dotowanych pociągów, otrzymując za każdy km przebiegu trasy dofinansowanie w wysokości 17 zł/pockm. Jest to dużo, gdyż większość przewoźników regionalnych (prócz droższych Kolei  Śląskich) otrzymuje dopłaty rzędu 11-16 zł/km, a niektórzy - jak WKD i SKM Trójmiasto, jeszcze mniej.

Przez wiele lat sytuacja wyglądała inaczej. PKP Intercity otrzymywało za każdy pockm dopłaty znacznie niższe niż 10 zł/km. Jest to zrozumiałe, bo PKP Intercity relatywnie do masy pociągu ma niższe opłaty za prąd, czy infrastrukturę, gdyż nie płaci za postoje na każdym przystanku, a jadąc bez zatrzymania zużywa znacznie mniej energii elektrycznej. Równocześnie ceny biletów są znacznie wyższe niż w komunikacji regionalnej. Dlatego dopłaty do tego rodzaju przewozów winny być niższe niż w ruchu regionalnym. Jeśli są wyższe - standard musi być także lepszy niż w nowych pociągach Kolei Wielkopolskich, Kolei Dolnośląskich, ŁKA, czy Kolei Małopolskich, że wymienimy tylko przewoźników, korzystających wyłącznie z nowego i zmodernizowanego taboru.      

Jak widać Przewoźnik z kasy podatnika dostaje wysokie dofinansowanie. Warto byłoby, aby w ślad za tym szła jakość, którą może docenić pasażer, korzystając z czystych przedziałów i siedzeń, sprawnej, czystej toalety, działających drzwi, sprawnego ogrzewania, otwierających się okien itd., itd.   

W teorii istnieje cały katalog standardów, które muszą spełniać kursujące pociągi PKP Intercity. Co ważne, przewoźnikowi grożą bardzo wysokie kary za ich nieprzestrzeganie. Są to kary za każdy stwierdzony przypadek rzędu od 1,3 tys. zł do ponad 127 tys. zł. W teorii zatem przewoźnikowi grożą horrendalne kary za brak ogrzewania, niedziałające mechanizmy otwierania okien, brak wody i mydła w WC, brak poprawnej informacji pasażerskiej, niezgodne z planem zestawienie pociągu (zbyt mało wagonów), tłok w pociągu ponad normę, niedostępny przedział dla matki z dzieckiem itd. Najniższe kary są przewidziane za niewłaściwe zachowanie drużyny konduktorskiej - sprzeczne z wymogami jakościowymi określonymi w umowie – kara za każdy przypadek to 426 zł.

Tylko, czy standardy te mogą być przestrzegane, skoro w 6-tym roku obowiązywania umowy CZT jako pierwsze w kraju podaje szczegółowe standardy do publicznej wiadomości?

Tabela nr 1 Standardy wymagane od PKP Intercity dla pociągów objętych użytecznością publiczną  wraz z karami za ich nieprzestrzeganie w 2016 r.

Lp. Opisany standard Kara za jego nieprzestrzeganie Jednostki liczone do kar
1 Odwołanie pociągu bez komunikacji zastępczej 127 739 zł Każdy przypadek
2 Przepełnienie przy zestawieniu pociągu o liczbie miejsc rekomendowanej w załączniku do Umowy rocznej z winy Przewoźnika 25 548 zł Każdy przypadek
3 Przepełnienie przy zestawieniu pociągu o liczbie miejsc większej niż rekomendowana w załączniku do Umowy Rocznej lecz nieodpowiedniej do potrzeb z winy Przewoźnika 25 548 zł Każdy przypadek
4 Niedotrzymanie parametrów jakościowych przygotowania składu pociągu do wyjazdu ze stacji początkowej (wg minimalnego wymogu jakościowego określonego w załączniku nr 5.1) 34 064 zł Każdy pociąg
5 Brak miejsc wyznaczonych i oznakowanych dla podróżnych niepełnosprawnych oraz podróżnych z dziećmi do lat 6 25 548 zł Każdy pociąg
6 Nieogłoszenie lub nieterminowe ogłoszenie stałej zmiany rozkładu jazdy pociągu 25 548 zł Każdy pociąg
7 Niezachowanie należytej czystości składu pociągu 21 290 zł Każdy pociąg
8 Brak zaopatrzenia toalety w mydło i papier oraz w wodę (z wyj. okresów z temp. powietrza poniżej -5 trwającej powyżej 3 dni w wagonach z obiegiem otwartym) 2 129 zł Każdy wagon
9 Brak oświetlenia w przedziale lub korytarzu 2 129 zł Każdy wagon
10 Brak w okresie niskich temperatur ogrzewania w przedziale lub na korytarzu 2 129 zł Każdy wagon
11 Nieoczyszczenie z lodu lub śniegu stopni wejściowych do wagonów 1 277 zł Każdy wagon
12 Brak wyposażenia przedziału wagonu w półkę na bagaż 1 277 zł Każdy wagon
13 Brak tablicy relacyjnej na początku lub końcu grupy wagonów lub składu 2 555 zł Każdy pociąg
14 Niedziałający system nagłośnienia w przedziale lub na korytarzu 1 277 zł Każdy pociąg
15 Niezachowanie innego minimalnego wymogu jakościowego określonego w załączniku nr 5.1. Umowy Ramowej 2 555 zł Każdy pociąg
16 Niewłaściwe zachowanie drużyny konduktorskiej sprzeczne z wymogami jakościowymi określonymi w załączniku nr 5 do Umowy Ramowej i innych szczegółowych regulacjach spółki. 426 zł Każdy przypadek

 

Jako częsty pasażer w PKP Intercity muszę przyznać, że w ciągu ostatnich lat wielokrotnie jechałem pociągami z niesprawnym ogrzewaniem (zimny wagon w zimie), bez wody w WC - nawet w kilku toaletach, z zaklinowanymi oknami, cuchnącymi siedzeniami od brudu, lepiącą się podłogą od niemycia ich w sposób mechaniczny, czy jadąc przez kilka godzin na korytarzu w zapchanym do granic możliwości pociągu.  O zamkniętych przedziałach dla rodziców z małymi dziećmi też należy wspomnieć, gdyż przedziały te notorycznie są niedostępne dla osób ich potrzebujących z powodu ich zamykania na zamek. Takie drobnostki (kara 1 277 zł za każdy pociąg) jak niedziałający system nagłośnienia moglibyśmy pominąć, gdyby pozostałe parametry były egzekwowane.

Standardy z pkt 4, 15 i 16 są trudne do egzekwowania, gdyż ich zakres jest bardzo ogólny. Ale pozostałe standardy (pkt 1-3, 5-14) są czytelne i zrozumiałe.

Dla przykładu w nocnych pociągach zasadniczo zawsze ma być dostępny wagon z miejscami do leżenia (kuszetka) i sypialnym. Jak sprawdziliśmy, pociąg Gdynia – Bielsko-Biała przez miesiąc mimo takiego standardu w umowie z MIiB będzie pozbawiony kuszetki – dzienna kara  powinna wynosić 25 tys. zł, co w skali miesiąca daje kwotę 766 tys zł tylko w jednym kierunku. W obie strony ta kwota powinna wzrosnąć do aż 1,53 mln zł.

Moje doświadczenia z niedotrzymaniem standardów w trakcie wielu podróży nie są jednostkowe, problemy z nieogrzanymi wagonami przez wiele miesięcy powodowały skargi pasażerów na trasie Lublin – Warszawa. Opisany przez nas przypadek wprowadzenia tras objazdowych na linii Warszawa – Gdańsk (także dla pociągów TLK) w 2014 r. – rozkład jazdy nie został ogłoszony w terminie – jak widać nie spotkał się z wymierzeniem kary z tego powodu.  Ale jak się dowiedzieliśmy w ministerstwie od stycznia 2014 r. organizator przewozów z tytułu obowiązujących 16 rodzajów kar wymienionych w powyższej tabeli…. nie wymierzył ani złotówki kary.

Chcemy to zmienić, aby braki jakościowe zmuszały przewoźnika do poprawy sytuacji. W naszej opinii możliwe jest to tylko przy pomocy jedynego wymiernego bodźca – wymierzania wymienionych w umowie kar za nieprzestrzeganie standardów. Ponieważ nasze państwo nie spieszy się w wymierzaniu sprawiedliwości za oferowany substandard, musimy im w tym pomóc.

Skoro organizator na bieżąco nie wykonuje kontroli jakości, gdyż gdyby ich dokonywał musiałby stwierdzać nieprzestrzeganie standardów, jako pasażerowie spotykający tego typu przypadki musimy wziąć sprawy w nasze ręce i informować o tym nieświadomego sytuacji organizatora przewozów. 

W dobie powszechnego, taniego internetu, korzystania ze smartfonów skarga na złą jakość odbywanej w danym wypadku podróży, opisująca stwierdzone przez pasażera złamanie standardów w pociągu z umowy z PKP Intercity  powinna być do złożenia w przerwie między oglądaniem krajobrazu po lewej stronie pociągu i po prawej.  Aby to było możliwe dajemy gotowca, który powinien każdorazowo uwzględniać te elementy minimalnych wymagań co do jakości, które w danej sytuacji nie były spełnione.

Podajemy dla ułatwienia wzór takiej skargi wraz z adresami do jej wysłania – miejsca wykropkowane wymagają wypełnienia dla danego przypadku, który miał miejsce.

Adresat skargi: Ten adres pocztowy jest chroniony przed spamowaniem. Aby go zobaczyć, konieczne jest włączenie w przeglądarce obsługi JavaScript.

Ministerstwo Infrastruktury i Budownictwa

ul. Chałubińskiego 4/6 00-928 Warszawa

Do wiadomości: Ten adres pocztowy jest chroniony przed spamowaniem. Aby go zobaczyć, konieczne jest włączenie w przeglądarce obsługi JavaScript.

Urząd Transportu Kolejowego

ul. Chałubińskiego 4/6 00-928 Warszawa

 

W dniu ……….. jadąc pociągiem PKP Intercity na bilecie ze stacji ………………………... odjazd……. do stacji ……………………………... przyjazd…….. stwierdziłam(em) brak dotrzymania standardu/ów jakości wymaganych w umowie wieloletniej (Umowie Ramowej) między Państwem i PKP Intercity.

Moje uwagi dotyczą niezachowania standardu: …..…………………………………………..………………………………………..……………………………. …………………………………………………………………………………………………….. wysokość kary  …………. zł. W związku z tym wnoszę o nałożenie kary na przewoźnika z tytułu złamania zapisów Umowy Ramowej i Umowy Rocznej na 2016 r. i poinformowanie mnie o podjętych krokach w celu egzekwowania norm jakości stanowiących podstawę przyznanej rekompensaty zgodnie z rozporządzeniami 1370/WE i  1371/WE.

Z poważaniem

..........................................................

Dane adresowe składającego wniosek (Imię i nazwisko, adres zamieszkania, kontakt mejlowy).

 

W celu wyjaśnienia niektórych zapisów podajemy ich opis.

W ramach załącznika 5.1 są m.in. takie standardy jak wymóg kursowania wagonów klasy 1 i klasy 2 w pociągu, minimum 100 t masy pociągu (czyli minimum 3 wagony lub 2 wagony klimatyzowane), wymóg odpowiedniej liczby miejsc siedzących. Zgodnie z załącznikami do umowy w nocnych pociągach zazwyczaj zawsze jest obowiązek kursowania kuszetki oraz wagonu sypialnego.

Co ciekawe, załącznik nr 4 do umowy rocznej w 2016 r. jest sprzeczny z zapisami umowy ramowej, gdyż zamiast 100 miejsc jako minimum podawane jest dla niektórych pociągów tylko 50-80 miejsc, niektóre pociągi nie mają też klasy 1, obowiązkowej w świetle umowy ramowej.

Przepełnienie opisane w pkt 2 i 3 zdefiniowane jest w ten sposób, że przez okres powyżej 45 minut ponad 20% pasażerów w pociągu musi podróżować na stojąco. Każdy przypadek dłuższej jazdy na stojąco pasażerów w takim procencie w pociągu oznacza naruszenie standardów i powinno oznaczać wymierzenie kary.

Zgodnie z załącznikiem nr 5 do umowy obowiązkiem drużyn konduktorskich jest  podawanie informacji o opóźnieniach (powody oraz czas opóźnienia) – ich brak to naruszenie standardu z pkt 16., informacji o następnej stacji oraz głównych możliwościach przesiadek.

W przypadku opóźnienia pociągu ponad 60 minut muszą być wydawane napoje i poczęstunek, pracownicy obsługi muszą podejmować działania w celu identyfikacji przyczyn i długości opóźnienia.

W zakresie czystości każdy wagon musi  być 2 razy w miesiącu poddawany czyszczeniu okresowemu (de facto całkowite umycie podłóg, siedzeń, pranie firanek itp.), niezależnie do tego wagon codziennie musi być poddany czyszczeniu codziennemu.

Temperatura w wagonie musi wynosić 18-25 stopni, w czasie upałów musi być niższa o 7 stopni niż na zewnątrz.

Wymagania dotyczące taboru obejmują m.in. szczelne zamknięcie drzwi wejściowych bocznych w trakcie jazdy, wyposażenie WC w sprawną armaturę, ogrzewanie nawiewne lub elektryczne. Wiele standardów musi być zgodne dodatkowo z normami UIC np. klimatyzacja (35% taboru).

Z pociągów międzynarodowych objęte umową są wszystkie pociągi PKP Intercity przekraczające granice prócz pociągów Berlin Warszawa Express (jest tylko 20 takich połączeń).

Warto zwrócić uwagę, że Przewoźnik ma obowiązek podawania podróżnym informacji o warunkach poniesienia najniższych opłat, ale także procedurach składania skarg.

Ostatnio zmienianyczwartek, 10 listopad 2016 23:14

1 komentarz

  • Staszek Biega
    Staszek Biega środa, 17, maj 2017 21:12 Link do komentarza

    Czytającym zwracam uwagę, że obecnie także pociągi Warszawa-Łódź są dofinansowywane przez MIB. Zmiana ta nastąpiła do nowego rozkładu jazdy 2016/17. Artykuł powstał w maju 2016 r.

Powrót na górę